أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
45
قانون ( فارسى )
5 - بيمار تبكرده از گرما نسبت به شخص ديگرى كه به دليل غير گرمازدگى در اين درجه حرارت باشد ، كمتر تشنه مىشود ؛ كه در اين حالت تب گرما برعكس تب ناشى از سفت شدن پوست بدن است . علاج بيمار تبكرده از اثر گرما را اول از همه با داروها و علاجهاى سردىبخش معالجه كن ! پاشيدنيهاى سردىبخش بر سر و سينهاش بپاش ! سر و سينه و بدنش را با روغنهاى سردمزاج بينداى . بويژه روغن گل در برف سرد شده در اين علاج بسيار خوب است . روغن گل در برف سرد شده را در ظرفى بريز و ظرف را در بالا و دور از بدن بيمار نگهدار و از آن بالا كمكم بر سر و سينهء بيمار بريز ! آب سرد و نوشابهء سرد ، بخورد و بر همين معالجه دوام كند تا درجهء تب پايين مىآيد و از بين مىرود . آنگاه او را به حمام ببر ! حتى اگر نزله و زكام داشته باشد اهميت مده ، كه با آب نيمهسرد بايد آبتنى كند . مگذار هواى گرم حمام بر بيمار اثر بد بگذارد و سبب گرم كردن بدنش شود . مترس ! آب گرم بر سرش بپاش . آب گرم هم رطوبت به بدن مىدهد و هم تحليل برندهء گرماى تب است . چنين بيمار تبكردهء گرمازده بيش از آنكه نياز به داروى ماليدنى داشته باشد ، نياز به آبتنى كردن دارد . هرگاه از آبتنى كردن فارغ شد و از حمام بيرون آمد ، سرش را در روغنهاى سردمزاج بگير و غرق كن ! روغنهاى ماليدنى و پاشيدنى سردمزاج مانند : روغن گل ، روغن نيلوفر باشند خوب است . فصل بيست و هفتم تب خشكى از سرما گاهى تب روزانه كسى را مبتلا كرده است . سبب تب حالتى از تأثير سرما بر پوست بدن است كه پوست بدن را سفت و خشك مىكند ، مسامات رويهء بدن در پوست سفت و بسته مىشوند ، بخار دودى در داخل بدن حبس مىگردد و راه بيرون آمدن ندارد . همين حالت را در سبب پيدايش تب ناشى از زبرى و پليدى پوست نيز ذكر كرديم . بخارهاى حبس شده گرم مىشوند و سراسر بدن را گرم مىكنند و تب رخ مىدهد . حال سبب اين خشكى و سفت شدن پوست ممكن است از سرما باشد و ممكن است از اثر آبتنى آبهاى سرد و گيرنده باشد . تبى كه از سفت و خشك شدن پوست بدن و بند آمدن مسامات باشد ، بارها رخ مىدهد كه به تب عفونى سركشد . اگر بخار حبس شده در داخل بدن تندمزاج و شديد باشد ، سبب تب مىشود ؛ اما اگر لطيف و سبك باشد نمىتواند سبب پيدايش تب گردد .